Legaliziribe e kherengo - čaro bašo dignitetno dživdipe ko romane bešipnaske thana

Andi Srbija isi nekobor milionia ilegalno khera, thaj jekh specialno pharipe si reprezentirimo kotar o Romane beshipaske thana, kote so na resle barvalipaske relacie thaj čorolipe butivar nakhena e bešutnenge te legalizirinen pire khera.

Legislacia, i.e. legalizacia e kherengo ki Srbija panda reprezentinela jekh taro majimportantno pučiba taro urbanistikano barjaripe thaj socijalno politika, specijalno kana si lafi bašo Romane bešipnaske thana. Prekal o majpalune ginavipa, ani Srbia isi maškar 2,1 thaj 4,8 milionia ilegalno kerdine khera.

E data katar diferentne institucie si diferentne, numaj maj but estimacie vakeren palal maj cerra duj milionura objektura, sar so phenel o NALED thaj o Republikano Geodetikano Instituto. Pe aver rig, ano vahti e anketipesko vash o nevo legaluno fremo ano agor e bershesko 2025, sine vi yekh estimacia vash ji pe 4.8 milionya khera kola na sine registrime ano kadastri vay sine kerdine bizo o trubujipaske permisie. E ginajimata sikaven ke karing 85 procenti anda ilegalni khera si familjake khera thaj apartamentura, thaj o resto si zutimaske thaj ekonomicni khera.

Taro 2003 berš dži avdive e Srbija kergja nekobor kanunia save so zumaven te lačharen o problemo e nalegalno keribaskoro, numa bizo odova baro numero khera panda nane legalizirimo. Jekh specialno pharipe si e situacia ande romane bešipnaske thana, katar save si paše 800 ande Srbija. Ano buteder kotar akala beshipaske thana, o khera sine kerdine bi urbane dokumentaciako ja se pe phuv savi na sine e bešutnenge, so maj dur komplicirinela o procesi e legalizaciako.

Sar si pe date kotar o Temi vash socialno inkluzia thaj ciknjaripe e chorolipasko e gavermentoski Srbija thaj o timo vash o manushikane hakaja e FN-esko, pobuter taro 20 procentia taro beshutne ko substandardno romane beshipaske thana nane len akseso ko pipesko pani, pobuter taro 55 procentia nane len kanalizacia, dži kote paše 14 procentia nane len ni akceso ki elektrika. E ekspertura den varningo kaj standardno legalizacijako kanono rodel dokazija pala phuvjaki barvalipe, so but bešutnenge ande romane bešipnaske thana naj len, soske e khera si butivar vazdine pe themesko vaj komunalno phuv.

Mashkar odola kola bersha zumaven te legalizinen piro kher isi familija Nedeljković tari Niš, kola djivdinena ano kher kerdo paše 25 berša angleder.

"Kindem jekh kotor phuv ano 2000 berś thaj astardjem te kerav kher. Butivar dinemas dokumentura vaś legalizàcia - anθ-o berś 2005 thaj 2015, kana aśundem kaj si jekh nevi śajutnipen. Bibahtake, na si man love te gatisarav i studija thaj sa e trubujipaske dokumentàcie, numaj me mangav te aźutil e organizacienqi buti anθ-o akava programo laćharen kodo problemo”, phenel o Marko Nikolić.

Duj bersh angleder, o foro Nish hramingya Memorandum vash Kooperaciya e Ekumenikane Humanitarune Organizaciyake vash te zutin te legalizinen o khera ano Romane beshipaske thana kote shay. And-o kadava programo, 30 famìlie sas alosarde save ka len suporto anθ-o laćharipen e problemurenqo pal-o barvalimos thaj anθ-o kidipen e dokumentàciaqo so trubul. Ko Nis isi pandž romane bešipnaske thana kote so si paše trin milja khera, odolesqe o lokalno autoritetija gndina kaj asavke projektia šaj te oven modeli bašo lačharipe e problemengo thaj ko javera thana.

Ekspertya mothavena kay legalizipe e kherengo na manglape numay te reslol legaluno statusi e kherengo, numay reprezentinela yekh vasno paso vash normalizipe e jivdipaske kondiciyengo ano romane beshipaske thana. I legalizacia putarel šajipe palo barjaripe e infrastrukturako, konekcia e pajesa, kanalizaciasa thaj elektrikasa, numa thaj palo sasto integriribe akala bešipnaske thana ano formalno urbano sistemi.

O.V.