Jekh bisterdino trago e romane muzikako ki kultura e Balkaneski thaj e lumia

I rromani muzika si jekh taro majbari muzikake ekspresie. Leske ritmura thaj melodije formirisarde verver źanrura, katar o flamenko ande Andaluzija, savo vazdas pes katar o malavipen le romane, źidovitsko thaj le maurikane tradicijengo, źi ka klasikani muzika, kaj le kompozitorura sar o Franz Liszt, o Johannes Brahms thaj o Antonín Dvořák inkorporisarde motivi katar e romani folklora ande pengi kompozicija. Ande akanutni muzika, o Django Reinhart, o fundatori katar o "gypsy jazz", sikavda sar e Romane muzikantura shaj te formirinen pherdo neve droma.

 

Ando Balkano thaj ande Turkiya, le romane muzikantura sas o dumo le tradicionalno muzikako shelbershipenca — katar le svatura thaj le folklorake festivalura zhi kaj le trumpetake orkestri, chalgia thaj tambura muzika. Lengi virtuoziteta, improvizacija thaj distinktivno ritmo kerdile integralno kotor katar e kulturako identiteto e regionosko.

 

Kompozitori thaj frontmano tari grupa „Kal“, Dragan Ristić, mothovela kaj o influenca tari romani muzika ko muzikako sistemi thaj kultura tari Srbija si baro thaj bimeripe.

 

- Te vakera kotar o manuša kola kerde efekto, pharo si te džanel pe kotar te startuinel pe – taro Sofka Nikolić, pindžardo glaso tari Skadarlija, dži ko Šaban Bajramović, Esma Redžepova, Vid Pavlović thaj but aver. Odova kontribucia si bimeripe, vakerel o Ristić, akcentirindoj kaj akala si artistia taro romano avindipe so formirinde i majbari kulturaki scena.

 

Importantno than ki moderno muzikaki historija e Srbijaki isi e Marija Šerifović, jekh taro majsukcesime kherutne gilavutne, kasko triumfo ko Eurovizija ko 2007 berš e giljasa “Molitva” sine jekh taro majbaro maškarthemutno sukcesi tari srbikani muzika. Vi te voj vazdas kariera ando pop žanro, laki artistikani ekspresia inćarel jekh zurali emocionalno charge thaj jekh interpretativno fundo so si vi karakteristikano pala e romani muzikaki tradicija. Leski familijako barvalipe thaj o efekto katar varesave melos maj dur kontribuisarde te formiril pes jekh autentikano vokalno stilo savo si pindžardo avrial e granice katar o regiono.

 

E terne generacie inkren kodi kontinuiteta. I Silvija Nešić, savi studirisarda e elementura katar e rromani muzika prekal akademsko rodljaripe, mothovel kaj e karakteristikane intervalura, ritmura thaj harmonikane strukture katar e rromani tradicija zurales kerde influenca pe srbikani muzika.

 

- Elementia taro romane meloja si jasno pindžarde an i srbikani muzika, sar ini o influence so o roma ljilje taro aver kulture ko šelberšipa, vakerel voj.

 

Niš artistka Iva Barčić, savi avel katar jekh muzikaki familija savi si tradicija maj but katar duj šelberšipa, akcentiril kaj e romani muzika mukhel zoralo impresia pe generalno kultura, na numaj e Srbijake, numaj pe sasto Balkano.

 

- Buteder originalne romane gilja ko palune dekada resle neve, komercijalne verzije ko verver thema kotar o regiono. Kodo influènca dikhel pes vi ani akanutni produkcia, phenel o Barčić.

 

I historija kotar e jugoslavsko thaj srbikani muzikaki scena si bi-imaginabilno bi anavengo sar so si o Šaban Bajramović, saves but lumjakere kritikura rangjarde maškar e majbare blues gilavutne, Esma Redžepova, Džej Ramadanovski, Muharem Serbezovski, Boban Marković, Fejat Sejdić, Vida Pavlović thaj Uvaćepodžepodže. Lengo glaso thaj instrumentura formirisarde o avazi kotar o regiono thaj gele maj dur kotar e granice kotar o Balkan.

 

Bizo odova, o Romano identiteti ano arto butivar sine reduktirimo ko stereotipia - figura taro muzikanti jali ekzotičko figura. E filmoski thaj e medijaki produkcija majbutivar dine e Romenge rola sar objekto pala observacija, desar sar subjekto savo del duma peske glasosa. Numa, ko nakhle berša si majbut thaj majbut inicijative save zumaven te den jekh autentikano tasvir e romane komunitetosko, prekal olengere personalne paramiče thaj kreativiteto.

 

I muzika ačhel o maj dikhlino thaj maj zuralo kontribucia e romane komunitetosko ki srbikani kultura. Trujal e šelberšipa, e Romane artistora na numa garavde pire tradicije, numa aktivno participirinena ko formiribe e themesko muzikalno identiteti. Lengo arto sikavel kaj i kultura naj phandlo than, numa permanentno dialogo mashkar diferentno manusha thaj eksperiencije.

 

O.V.