E Evropaki Komisia si akhardi te thovel o sekuritato e Romengo mashkar e prioritetia

Ano lil manglape e Evropaki Komisia te del konkretno odgovori ano pučipe sar ka arakhel e Romen tari violencia, diskriminacia, daravipa thaj aver forme e daravipnaske bašo siguripa, sar ini te den dedikimo finansiripe bašo akala aktivitetia.

 

Ko Juni 2025, o GRASS bićhaldas jekh lil ki Evropaki Komisia, te del varningo pal-e barjarde daravimata savenθar si len e Rroma anθ-i sasti Evropa. Ando septembro kodole beršesko e Evropaki Komisia ande jekh ramome responso phendas kaj "e sekuritato e Evropake Rromengi si prioritetno pučipe." Numaj, jekh berś palal, e rromane organizàcie roden konkrèto dośa kaj kadaja mothovipen sas amboldisardo anθ-e adekvatne politike thaj mesure.

 

O nevo lil sikavel dosha ande Europaki politika. Vi te i nevi EU-esqi Strategia vaś mamuj o rasismo pinʒarel o anticiganizmo sar jekh seriozno problemo, palal o GRASS, vov na dikhel anglal jekh specialo budžeto vaj mehanizmura vaś te dikhel pes i sekuritato e rromenqi. Ko jekh i nevi Evropaki sekuritaki agenda savi si pindžardi sar ProtectEU, na mothovel pe o Roma.

 

Organizacie vi den varningo pala specifična kazura pala riziko e Romengo ande varesave Evropake thema. Kodo si bare policijake akcije ande romane bešipnaske thana ande Grecija, daravimata mamuj romane aktivistura thaj data profiliribe ande Germanija, publikane akharimata pala deportacija e Romenge ande Danimarka, incendiarno atako upral sovimaski romani familija ande Ungriko Them, sar vi e operacija katar neo-nacistikane netvorkura thaj zorasa phagavipe e kherengo ande Bulgaria.

 

O problemo katar ciknjaripe paćavipnasko katar e Rroma ande institucije sikavel pes specialno. Premal e date kotar e Evropaki Uniaki Agencia vash fundavne hakaja, o kotor e Romengo save den raporto vash diskriminacia tiknjardilo kotar 16 procentia ko 2016 bersh dji ko 6 procentia ko 2024. O GRASS gindil kaj akava tiknjaripe na musaj te mothol kaj i diskriminacia si ko tiknjaripe, numa shaj te sikavel xasaripe e patjako ano raportiribe e institucienqo vash o raportiribe e kazusengo.

 

Ko lil vakerel vi kaj nane identifikuime dedikuime Evropaki Uniako finansiripe bašo protektiribe e Romen taro maripe. Odoleske manglape kotar e Evropaki Komisia te klarinel kon si responsibiluno vash o Romane siguripaske pucipya, save resursia siton vash olengo arakhipe thay sar o Romane aktivistya thay organizacie siguripaske shay te raportinen o daravipya thay atakya.

 

Jekh kotar ključne mangipa si te anel pe jekh specialno budžetoski linia bašo Romano siguripa ano avutno bute beršengo finansijsko rami taro EU, bašo periodi taro 2028 dži ko 2034 berš.

 

Globalno Romano Alijansa vash Strategikuni Sekuritato akhargya organizacie te len kotor ani iniciativa thay te suportinen o lil hramosaripe, akcentirindoy kay may baro suporti shay te zurarel may dur o mangipya kola siton dende e Evropake instituciencar. E organizacie save kamen te oven maškar e signatura si akharde te bičhalen o anav e organizaciako prekal jekh atùnći respònso k-i akharipe, maj palal katar o 5-to Oktòbro 2026-to berś.

 

I inicijativa GRASS-a si resli te sigurinel kaj o Romano sekuritato na numaj te ovel pe nivelo e politikane deklaraciengo, numa te ovel kotor taro konkretno Evropake politike, e klaro definime responsibilitetencar, protekciake mehanizmencar thaj dende finansikane resursencar.

 

O.V.