Evropako Centro pala e Romane Hakaja (ERRC) kerdas reklamacie

Pala kadi organizacia si ezera chavora ande jekh sorta "edukaciako vakuumo", vi te si von formalno ramosarde ande shkoli.

 

Bizo legalo garancie pala slobodo thaj bi-diskriminaciako akceso pe edukacia, e ERRC arakhadipa sikaven kaj e Rromane čhave si maškar e maj vulnerabilne. Oficijalno statistika, savi so butivar sikavel uče rate e registraciake pala ukrainsko našalde manuša, na sikaven e realiteta - but romane čhave si registrime ando sistemo numaj nisar na phiren ande klasa.

 

ERRC-esko prezidento Đorđe Jovanović del varningo kaj kava si seriozno thaj garavdo problemo.

 

"Amen dikhas o dujto drom e ekskluziako. Kana e publikaki atencija sas fokusirimi pe agoripe e nashutnengo, kerdas pes jekh ćući kriza savi afektisarel e maj vulnerabilno. Palal svako statistika si jekh ćhavo savo beśel khere - soske vov na del duma e ćhibjasa, naj les kompjuteri vaj si les dar katar e violencia katar e kolege. klasa”, sikavgja o Jovanović.

 

Ande aplikacie o ERRC sikavel ande detalura specifična problemura ande svako katar e štar thema, numaj vi pe komunalne modelura pala diskriminacia.

 

Ando Ungriko Them, vi te si bare formalne registraciake procentura, e Rromane čhavore arakhen pes pala o na-ašundipe katar o bi-lačhipe pala čhibako džanglipe, bičhaldipe pala skurtime vaj inadekvatne programura thaj bi-targeto suporto. Partikularno problemo si o bi-kolekcia data pala etniciteto, savo, pala o ERRC, garavel o čačo kotor e ekskluziako.

 

I Moldova, savi resljarda karing 150,000 naśutnen katar i Ukraina, si anglal e alarmànto dàte kaj źi ka 87 procenturǎ e ćhavorrenqe na si andre anθ-o formalo edukaciaqo sistemo. E romane čhavore si majbut afektirime katar e čhibjake bariere, bibućaripe digitalno aparaturengo thaj putardi diskriminacija, sar so si konfirmirime katar e nevi decizia katar o Konsilo pala Jekhipe.

Ki Rumunia, maj but desar 23,000 Ukrainake ćhave si formalno ramosarde ki śkòla, numaj i frekvenca si but tikni, maj but maśkar e ternimata.

 

Sar phenel o ERRC, Rromane čhavre arakhen rasno diskriminacia, nastabilne kherengo kondicie thaj dar katar maripe, godova godova ačhen avrial edukaciako sistemo.

 

Jekh kasavi situacia si notirime ande Čehikani Republika, kaj, vi te si ke 92 procentura katar e refugiantne khera raportuin o ramosaripe e čhavorengo ande škole, o aktuelno involviripe e romane čhavorengo si signifikantno maj cikno. E dada thaj e daja butivar formalno xramosaren pire ćhaven vaś e administrativne obligacie, vi te si len śajdipen te naśti te phiren anθ-e klase vaś e ćhibăqe thaj e institucienqe bariere.

 

O ERRC sikavel varesave ključne pharipa save si repetirime ande sa e štar thema: bibutjaripe e ćaćutne datako pala etniciteto, bibutjaripe tehnikano thaj materialo resursengo, na-adekvatne programura pala čhibako žutipe, sar vi but fundosardo anti-Ciganizmo savo kerel segregacia thaj nakhavipe e čhavorengo ande edukaciake institucie.

 

Pala sa godova opral phendo, o ERRC akharel e kompetentne institucie te žutin te keren investigacie thaj te len konkretno mere, ande save si introdukcia pala efektivo mehanizmura pala monitoringo, angažmano Rromane pedagogikane asistenturengo, del pes tehnikano thaj materialo ažutipe e familienge, sar vi strikto implementacia anti-segregaciake politikengo.

 

“Hakaj pe edukacia sito ključhipe te ikljova kotar o ciklo e čorolipasko thaj ekskluziako. Te sine kay akala qhavore avdive ačhon avri e sistemesko, o thema kondamnina olen vash marginalizacia ini ano avutnipe”,vakergya o Jovanović,thay vakergya kay adikerla yekh sigo reakciya e ombudsmanesko thay o respodipe e instituciengo.

 

Evropako Centro vash Romane Hakaja vakergya kay ka lolpe monitoripe vash o akcie e kompetentune autoritetyengo thay azhukerla ofisionalune reslipe ano legaluno vahti.

 

O.V.