Terne Roma mashkar edukacia, diskriminacia thaj mukhipe

Odova si majbut dikhlino kana vakerel pe bašo terne - generacia savi adžikerel pe te čhinavel pozicija e komunitetosko, numa savi ko jekh pobuter gndinel pe te rodel piro avutnipe avrijal tari Srbia.

 

Edukacia kerdas jekh dikhlino paruvipe. So maj but romane chavora agorin e fundone thaj gymnasium, thaj vi e cifra pe ternimata so den andre ande univerzitetura barol. Numa, o drom katar o agorisardipe źi ki buti inke naj lokho. Oficijalno date sikaven kaj numa paše 17 procentia taro romane murša thaj džuvlja agorinen uče škole, a o kotor taro odola so isi len uči edukacia si paše jekh procento. O bibućaripe ačhel butivar maj baro sar ande sasti populacia.

 

E terne manušeske savo resljarda te agoril e škola, o aver pharipe si butivar o marketi e butjako. Diskriminacia, bibutjako eksperienca, čororipe thaj jekh maj slabo edukaciaki struktura čhuden but terne manušen ande temporarne, na sekurne vaj informalno pochinde buća. Kodo sikavel e eksperienca katar e terne Rroma save, bizo piri edukacia, but berša roden jekh šajipe te astaren piri angluni buti.

 

Thaj pala kodo avel e decizia te mukhes.

 

Bute terne romenge o djan avrial o them naj numa jekh rodipe maj ucho pochin. Odova si zumavipe te arakhel pe sekuritato, maj organizirimo sistemo thaj šajipe te del pe pire familijake jekh dživdipe savo na resle te vazden ani Srbia. O problemo si kaj o mukhipe e ternenge naj numa jekh xasaripe e butjako. Lenca mukhen edukacia, džanglipe, ambicia thaj potencijalno avutne lideria e komunitetosko.

 

Te lengere čhave barile ande aver thema, pe aver čhib thaj ande aver socijalno ambijento, o pučipe pala e migracija avela jekh pučipe pala lungo vramako arakhipe la čhibjako, kulturako thaj identitetosko.

 

Numa, ka ovel bilačho te tiknjarel pes kadi paramiči numaj ko źanglipe. Terne Roma nane generacia bizi perspektiva. Si but egzàmplură vaś suksesutne studentură, profesionàlură, antreprenèrură, artistură thaj aktivistură save sikaven ke e bută paruven pes. Ande varesave thana o numero katar maj uče sićope Rroma si barjardo baro ande komparacija e anglune generacijenca.

 

O problemo si kaj e individualno suksesura inke na kerdile sistemsko paruvipe.

 

Jekh terno Rom savo agorisarel univerziteto na trubul te ovel isklučipe te sikavel kaj i inkluzia resljas sukceso. Vov trubul te avel kotor katar jekh generacia savi egalutno kerel aplikàcia vaś buti, źal maj angle anθ-e institucie thaj lel kotor anθ-o keripe e decizìenqo.

 

Kadi responsibilita nashtik te inkrel feri o them. Trubulipe si korkore e romane jekhinake te investirinen majbut an i edukacia, jekhutno dumo thaj inkluzia e ternenge an o publikano dživdipe. Numa e responsibiliteta e institucienge nashti te nakhen. Te e terne manuša ašunen pal-e jekhipe but berša, thaj palal kodoja arakhen pes e diskriminaciasa vaj phanle vudara ko angluno paso ko piro profesionalno dživdipe, si naturalno kaj von astaren te roden aver alternativa.

 

Odoleske o pučipe taro terne Roma faktično si o pučipe taro avutnipe tari Srbia.

 

Nashti te vakeras ko jekh vash demografikano sastipe, bibutjako thaj trubulipe te arakhas terne manushen, dži kote te nakhavas o kotor e ternengo saven si len panda pharo akceso ki kvalitetno edukacia, buti thaj socialo progreso. Regionalno rodipe sikavel jekh paradokso: kana e butjarne marketura naj len butjarne, e terne Rroma ačhon bidosta involvirime ande kvalitetno edukacia thaj formalo butjaripe.

 

Odolesqe na trubul amen aver dokumento savo ka phenel numaj o problèmo.

 

Trubul jekh politika savi ka kerel e terne Rroma te ačhon, te len edukacia, te len buti, te progresirinen thaj te len decizia pe piro avutnipe ano them kote so bijandile.

 

Ke kana mukhen le ternimata chi mukhen feri jekh manush.

 

Jekh kotor katar o potencijalo e komunitetosko si te džal. Thaj kana džala jekh sasti generacia, o pučipe nane majbut numa kote ka dživen - numa ko ka legarel o barjaripe e romane jekhinake ki Srbija avdive.

 

O.V.