JATAGAN MALA: I PARAMIĆI SAVI AĆHEL TELO BELGRAD

O Jatagan-mala sas kerdo ko agor e beršesko 1919, sigo palo Angluno Lumako Maripe. Pe foroski phuv, mashkar o Franche D’Eperet Boulevard thaj o Themesko bolnicako komplekso, astarde te vazdenpe khera e manushenge saven naj love vash khera ande aver kotora kotar o Beogrado.

 

Rroma sas maškar lende katar o angluno vaxt.

 

O beśipen barilo but sig. Aba ando 1920, karing 580 manusha trajinas kathe ande karing 150 khera. Karing 280 beshenca sas rom, kon trajinas ande karing 70 khera.

 

Numaj nesave berśa maj palal, i Jatagan-mala sas la karing 1,900 beśutne thaj paśe 500 khera. Sas la butikura, butikura vash zanatura, publikane fontane, leske droma thaj zuralo hatjaripe e komunitetosko.

 

Vi te e autoritetura thaj e presa pe kodi vrama butivar prezentirisarde les sar problemo thaj "lazhav e Beogradosko", leske beshutne zumavenas te organizuin o than kote so trajin korkore. Von thovenas e droma thaj kanalura, laćharenas e droma, organizisarde o pani thaj astarde pengi gazeta - "Jataganmalac".

 

Jatagan-mala si les jekh specialo than ande historija le Rromengi.

 

Ando 1935-to berś, kathe astarda te del pes avri „Romano lil“, i angluni pinʒardi rromani źurnala and-i maśkar-maripnaski Jugoslavia. Editirinela o Svetozar Simić, atunči studento ko jurist, savo vakergja bašo sikljovipe, pozicija, kultura thaj organizacija e Rromengi prekal i gazeta. Numaj trin gindura sas publicirime, numaj lengo lil ačhilo.

 

Ko jekh vakti, o foro maj but rodelas te lel o Yatagan-mala. Vaś o barjaripen e Beogradosqo thaj e vazdipnaça neve ćherenqo, 165 khera sas phagerde anθ-o 1938, thaj paśe 450 maj but anθ-o 1939 thaj 1940.

 

But beśutne sas ingerde ande aver beśutne thana, maśkar lende sas o Marinkova Bar thaj o Ledine.

 

Thaj pala kodo avilas o maripe.

 

Ko 28-to oktobro 1941-to berś, astarde pes buteder areslipa e Rromane murśenqe andar o Jatagan-mala. Len sas ingerde ando Topovske šupe. Maj palal e džuvlja thaj e čhave ingerde ko logori ko Sajmište. I komunitèta savi beśelas kathe deśe berśa sas paśe te xasarel pes.

 

E palune khera e Jatagan-male sas phagerde ko 1961 bersh.

 

O beśipen xasajlo. Numa leske manusha chi kerde.

 

Lengere avdive dzivdin ando sasto Beograd. Lengo anav, familijakere paramiče thaj memorije ačhile sar jekh than savo o foro zumavelas te bistrel.

 

O Jatagan-mala nane numaj jekh paramiči pal-o čororipe thaj o xasaripe. Si paramiči pala e manuša save, pe periferia kotar so sas atunči Beograd, kerde pire khera, piro komuniteto thaj piro glaso.

 

Izvor: Romanenevimata